Kategorie
Badania

Makdonaldyzacja szkolnictwa biznesowego?

Kandydaci z całego świata, chcąc podjąć studia ekonomiczne, kierują się w podejmowanych decyzjach prestiżowym rankingiem Financial Times. Według rankingu z 2019 roku, Akademia Leona Koźmińskiego pozostaje liderem w Europie Środkowo-Wschodniej, zajmując 48. miejsce wśród europejskich uczelni biznesowych. 

Zapraszam do lektury artykułu opartego na badaniach empirycznych i dotyczącego analizy treści misji europejskich uczelni biznesowych notowanych w rankingu FT (FT – European Business Schools Ranking). Dostęp do niego poprzedzam „wyciągiem” kilku ciekawych wniosków jakie przyniosła analiza statystyczna uzyskanych danych.

Przeprowadzone badanie koncentruje się na analizie treści misji 90. uczelni biznesowych w ujęciu czasowym oraz wpływie zmian treści misji na pozycję uczelni w rankingu FT. Do dokładnych analiz (content analysis) wykorzystano misje z lat 2008, 2012, 2015 i 2017 szkół biznesu notowanych w rankingu generycznym – najlepszych szkół biznesu w Europie. Misje zakodowano z wykorzystaniem 6-stopniowej typologii przyjętej przez Pearce’a i Davida (1987). Pod uwagę wzięto m.in.:

  • priorytet działania uczelni – badania, nauczanie, doradztwo; 
  • perspektywę geograficzną – orientacja krajowa, regionalna, globalna; 
  • kluczowe wartości wyrażane przez uczelnię: tradycja, innowacja, wartości społeczne, efektywność działania. 

W celu porównania misji zastosowano test McNemara. Ponadto, w celu zidentyfikowania różnic pomiędzy misjami szkół zajmujących wyższe miejsca w rankingu a tymi niżej pozycjonowanymi, wykorzystano test chi-kwadrat. Dodatkowo wykorzystano statystyki opisowe, by sprawdzić jak pozycje rankingowe poszczególnych instytucji zmieniały się na przestrzeni lat oraz na ile homogeniczne czy heterogeniczne stają się misję badanych podmiotów.

W kilku zdaniach wskażę kilka najciekawszych wniosków z tych badań: 

  • Największą dynamikę zmian można zauważyć w coraz częstszym włączaniu w misje słów kluczowych takich jak: „badania” i „globalnie”. Wartości społeczne są uznawane za kluczowy element w rozwoju szkoły biznesu i budowaniu jej przewagi konkurencyjnej od stosunkowo dłuższego czasu (od 2012 roku). Zadziwiające jest to, że pomimo rosnącej roli środowiska cyfrowego i wielopłaszczyznowej cyfrowej transformacji, europejskie szkoły biznesu wymienione w FT nie włączają do swoich misji elementów takich jak technologia czy innowacyjność. Reasumując – standardem jest parcie ku wysokiej jakości badaniom naukowym oraz internacjonalizacji. 
  • Wzrasta również znaczenie studiów Executive MBA i programów dostosowanych do indywidualnych potrzeb, gdyż w coraz większej liczbie szkół biznesowych misje skierowane są do osób dążących do zdobycia kompetencji przywódczych w czasach burzliwych zmian (Baczynska i Korzyński 2018). Co ciekawe, szkoły rzadko odwołują się w swoich misjach do tradycji i dziedzictwa, co może prowadzić do wniosku, że nie traktują tych czynników jako wyróżniających i tworzących pozytywny wizerunek. Zatem czy mówienie, że jesteśmy najstarszą szkołą biznesu jest jeszcze zachęcające? 
  • Badania wykazały, że otoczenie szkół biznesowych w ciągu ostatnich 10 lat ulegało gwałtownym zmianom. W konsekwencji, uczelnie pozycjonowane w rankingu FT zmieniają swoje misje co kilka lat, jednak na podstawie przeprowadzonej analizy nie można stwierdzić zależności pomiędzy występowaniem poszczególnych elementów misji a miejscem szkoły w rankingu. Mówiąc inaczej, treść misji nie wpływa na miejsce w rankingu. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż w przyjętej przez instytucje akredytujące perspektywie, misja powinna kaskadowo oddziaływać na plany strategiczne, taktyczne i operacyjne organizacji, łamiąc stereotyp, że jest tylko pustym sloganem. 
  • Wykorzystanie w misjach badanych instytucji tych samych elementów: „globalna”, „badania”, „wartość społeczna”, pokazuje, że europejskie szkoły biznesu obierają te same strategiczne kierunki rozwoju, co stwarza niebezpieczeństwo uniformizacji, lub mówiąc pejoratywnie – makdonaldyzacji kształcenia biznesowego.

Zachęcam do zanalizowania szczegółów artykułu oraz zadawania pytań i wyrażenia swoich komentarzy.

G. Mazurek, P. Korzyński, A. Górska, A. Pałyga (2020), Mission Statements in FT Ranked European Business Schools – A Content AnalysisEuropean Research Studies Journal vol. XXIII, issue 1, pp. 639-649